نيازمندىهاى شخصى ، در راه تقويت جامعهء اسلامى و خدمت به عموم ، تحصيل و مصرف شود ؛ بنابراين كسى كه در تمام عمر خويش تلاش مىكند تا بنيهء اقتصادى و ثروت عمومى جامعهء اسلامى را رشد داده و آن را براى عزت و قدرت و شوكت اسلام افزايش بخشد ، يكى از بزرگ‌ترين عبادت‌ها را انجام داده است و به يقين اين عمل به معناى مال‌اندوزى نيست ، بلكه به تعبير روايات « اصلاح المال » يا « اصلاح المعيشة » محسوب مىشود . اين بحث را با روايت پرمعنايى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله پايان مىدهيم . جمعى از ياران رسول خدا در حضور آن حضرت به جوان كارگرى كه صبحگاهان جهت كسب و كار به راه افتاده بود ، خرده گرفتند كه چقدر خوب بود اين جوان ، نيروى خود را در راه خدا به كار مىگرفت ، پيامبر صلى الله عليه و آله با شنيدن اين سخن فرمود : « إن كان يسعى على ولده صغاراً ، فهو في سبيل اللَّه ، و إن كان خرج على أبوين شيخين كبيرين ، ففي سبيل اللَّه ، وإن كان خرج يسعى على نفسه ليعفّها ، ففي سبيل اللَّه ، وإن كان خرج يسعى على أهله ، ففي سبيل اللَّه ، وإن خرج يسعى تفاخراً وتكاثراً ففي سبيل الطاغوت ؛ اگر اين جوان براى تأمين فرزندان كوچكش تلاش مىكند و يا براى پدر و مادر پير و ناتوانش كار مىكند و يا براى بىنيازى خود از مردم كوشش مىنمايد و يا آنكه براى مخارج اهلش تلاش مىكند ، همه در راه خداست ؛ ولى اگر به انگيزه فخرفروشى و تكاثر مىكوشد تلاش وى در راه طاغوت است » . « 1 » دلايل نكوهش دنيا و مظاهر مادّى : با توجه به آنچه گذشت ، مىتوان به كمك آيات قرآن و نصوصى كه در بيان مدح و مذمت دنيا و مظاهر آن وارد شده است علت اصلى نكوهش‌ها را در سه چيز خلاصه كرد : 1 . دلبستگى گذشت كه در شريعت اسلام اصل مال و دارايى مذموم و ناپسند نيست ، بلكه دلبستگى به دنيا و مظاهر آن ناپسند است . در قرآن مىخوانيم : « « فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَىْءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً » ؛ هنگامى كه آنچه را به آنها يادآورى شده بود فراموش كردند ، درهاى همه چيز ( از نعمت‌ها ) را به روى آنها گشوديم ، تا زمانى كه به آن خوشحال شدند ( و دل بستند ) ناگهان آنها را گرفتيم ( و سخت مجازات كرديم ) » . « 2 » تعبير به « فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا » يا « فَرِحَ بِهَا » كه در سورهء شورى است ، « 3 » تنها به معنى خوشحالى ساده نيست ، بلكه منظور دلبستگى و سرمست غرور شدن به سبب مال دنياست . 2 . خدا فراموشى اگر حبّ مال و دارايى به مرز علاقهء شديد و سرسپردگى برسد به گونه‌اى كه خداوند از يادها

--> ( 1 ) . المعجم الصغير ، ج 2 ، ص 60 . ( 2 ) . انعام ، آيهء 44 . ( 3 ) . شورى ، آيهء 48 « وَإِنَّا إِذَا أَذَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنَّا رَحْمَةً فَرِحَ بِهَا » .